Telefon günlerdir kapalı, son mesaj haftalar önce gelmiş, ortak tanıdıklar da bir şey bilmiyor. Bir yakından haber alamamak, ailenin her gün yeniden yaşadığı bir belirsizliktir. Bu ilde bu belirsizliğe bir de yerin kendisi eklenir: aile bağları köylere dağılmıştır, köyler ormanın ve sırtların arasına yayılmıştır, “köye gitmiştir” cümlesi onlarca ihtimali birden içerir. Zonguldak Dedektif, resmî bildirim yapıldıktan sonra bu ihtimalleri aileyle birlikte ilçe ilçe sıraya koyar ve sahada arar.
İlk olarak ne yapılmalı?
Uzun süredir haber alamadığınız bir yakın için ilk adım, bulunduğu yere göre polise ya da jandarmaya bildirimde bulunmaktır; can güvenliğinden endişe ediyorsanız hiç beklemeden 112’yi arayın.
Kayıtlara bakmak ve geniş bir arama başlatmak resmî ekiplerin işidir. Bizim çalışmamız bildirimden sonra başlar ve onu tamamlar: ailenin elindeki dağınık bilgiyi bir sıraya koyar, sahada belirli yerlere tek tek bakar.
Aramanın sırası: bağı olan yerler
Doğduğu ya da ailesinin yaşadığı köy, akrabalarının evleri, sahibi olduğu bir tarla, bahçe ya da yayla evi, sık sık sözünü ettiği bir yer: liste bunlardan kurulur ve bir sıraya konur; en olası olandan başlanır, her biri ayrı ayrı görülür.
Bu ilde sıralamayı belirleyen şey köylerin yapısıdır. İç ilçelerde bir köy, birbirinden uzak sırtlara dağılmış birkaç bağlı mahalleden oluşabilir; “Gökçebey’deki köyüne gitmiştir” bilgisi bu yüzden birkaç ayrı yerleşim anlamına gelebilir. Bazı yerleşimlere tek bir yoldan ulaşılır, Alaplı’daki Gümeli yaylaları gibi yalnız belli aylarda kullanılan yerler de listeye girer.
Sahada yer açık alandan görülür: evin kullanılıp kullanılmadığına dair dışarıdan görülen işaretler, evin önünde bir araç, yakınınızın kendisi. Her yer, ne zaman ve hangi sonuçla görüldüğüyle birlikte kayda geçer.
Kişinin bağları kentteyse plan başka kurulur. Merkez, Kozlu ve Kilimli iç içe geçmiş bir yerleşimdir; bilinen son ev, eski bir iş yeri, sık uğradığı çarşı ya da sahil gibi açık yerler bir arada düşünülür ve aynı gün içinde birkaç noktaya bakılabilir. Ereğli’nin merkezi de kendi içinde benzer bir plana uygundur.
Aramayı hangi ayrıntılar kısaltır?
En çok işe yarayan bilgi, yakınınızın son konuşmalarında söylediklerdir. “Biraz köyde kalacağım”, “dayımın yanına gideceğim”, “bir süre yaylada olurum” gibi cümleler, aramanın nereden başlayacağını doğrudan belirler.
Bunun yanında güncel bir fotoğraf, kullandığı aracın türü ve rengi, ailenin bağlı olduğu köylerin ve ilçelerin adı, sahip olduğu ya da kullandığı yerler, son haber alınan gün ve o günkü konuşmanın içeriği istenir.
Bildiğiniz bir sağlık sorunu, düzenli kullandığı bir ilaç ya da son dönemde yaşadığı bir sıkıntı varsa bunu da yazın. Bu bilgi aramanın aciliyetini belirler ve resmî bildirimde de mutlaka yer almalıdır.
Aile tarafında bu günler
Aileden tek bir kişinin hem resmî ekiplerle hem de bizimle iletişimde kalması, bilginin dağılmasını önler. Yakınınızın arayabileceği telefon hattını açık tutun ve gelen her haberi, kimden ve ne zaman geldiğiyle birlikte not edin.
Sosyal medyada duyuru yapmayı düşünüyorsanız, metnin resmî bildirimle uyumlu olmasına dikkat edin. Paylaşımda kendi ev adresinize, yakınınızın sağlık durumuna ve aile içi konulara yer vermeyin; iyi niyetli bir paylaşım, yanlış ihbarlarla ya da kişiyi daha da uzaklaştıran bir baskıyla sonuçlanabilir.
Yakınınız bulunursa ne olur?
Görüldüğü an ilk haber size gelir. Bir tehlike ya da sağlık sorunu işareti varsa, o anda yapılacak en doğru şey resmî ekiplere haber vermektir; bunu da size hemen söyleriz.
Aranan kişi, ailesinden kendi isteğiyle uzaklaşmış bir yetişkin de olabilir. Bu durumda kişinin görüldüğünü ve iyi göründüğünü size yazarız, bulunduğu yeri ise yazmayız. Bu sınır, kişinin kendi kararına saygıdan doğar; aile için de en önemli bilgi çoğunlukla yakınlarının iyi olduğudur.
Ailenin eline geçen döküm
Raporda bakılan her yer, bakıldığı gün ve sonucuyla birlikte listelenir. Sonuç vermeyen yerler de rapora girer, çünkü aramanın bir sonraki adımını onlar belirler: hangi köyün artık listeden çıkarılabileceğini, hangisine yeniden bakmak gerektiğini gösterirler.
Arama bir turda sonuç vermezse, raporda kalan ihtimaller de sırasıyla yazılır; ikinci bir plan isterseniz nereden devam edileceği baştan bellidir. Bu kayıt, resmî süreçte size sorulacak sorulara da düzenli bir cevap hazırlar. Hangi yerlere bakıldığını, hangisinde ne görüldüğünü bilen bir aile, resmî ekiplere de daha net bilgi verir.