Satılık bir yerin fotoğrafı bu ilde çoğunlukla güzeldir: denize bakan bir yamaç, ormanın kenarında düz bir bahçe, köyün üst tarafında manzaralı bir ev. Fotoğrafın göstermediği ise o yerin zemini, denize olan gerçek uzaklığı, gösterilen sınırların belgedeki parselle uyup uymadığıdır. Bu soruların bir kısmını sahada görmek, bir kısmını da doğru kuruma sormak gerekir. Bu çalışma ikisini birbirinden ayırır: sahada görülebileni size gösterir, kurumda sorulması gerekeni de neden ve nereye sorulacağıyla yazar. Zonguldak Dedektif bu kontrolü ilin kıyısındaki ve iç kesimindeki satılık arsa, tarla ve evler için yapar.
Yamaç arsasında belediyeye götürülecek soru
İlin büyük kısmı dağlıktır ve yerleşim yamaçlara tırmanır. Eğimi çok yüksek ya da heyelan riski taşıyan kesimler ve deniz kenarındaki şevler planlarda yapılaşmaya kapalı tutulabilir; bazı düz alanlar da ancak önlem alınarak yapı kabul eder. Fiyat ve manzara ne olursa olsun, parselin bu ayrımda nereye düştüğünü satın almadan önce belediyenin imar biriminden yazılı olarak öğrenin. Merkez, Kozlu ve Kilimli’deki bir parselin zemin geçmişini de aynı birimden yazılı sorun.
Sahada buna katkımız, yerin bugünkü hâlini kayda geçirmektir. Eğim, arsanın yola göre konumu, çevredeki istinat duvarları, duvarlarda ya da yolda görülen çatlaklar, eğilmiş direkler gibi açıkça görülebilen izler fotoğraflanır ve rapora yazılır. Bunlar bir zemin raporu yerine geçmez; ama kuruma ve bir zemin uzmanına hangi soruyla gideceğinizi belirler.
Denize yakın parselin gerçek konumu
Ereğli, Alaplı, Kozlu, Kilimli, Merkez ve Çaycuma’nın Filyos kıyısındaki satılık yerlerde ilk soru, yapının kıyıya ne kadar yaklaşabileceğidir; bunu çevre ve şehircilik işlerine bakan il müdürlüğü söyler. Kıyı kenar çizgisi parsel parsel belirlenir ve tapuda her zaman görünmez, bu yüzden soru parsel numarasıyla sorulur. İlandaki “denize sıfır” ya da “sahile iki dakika” sözü bu soruyu cevaplamaz.
Sahada gösterilebilen ise yerin denize göre gerçek konumudur: arada bir yol ya da başka parseller var mı, yer sahilden ne kadar yukarıda, ilandaki fotoğraf bu parselin kendisinden mi çekilmiş. Bu, kuruma sorduğunuzda cevabı doğru parsel için aldığınızdan emin olmanızı sağlar.
Sahada neyi görürsünüz?
Size gösterilen yerin ilandaki ve belgedeki yerle aynı olup olmadığı, bugün nasıl kullanıldığı ve yerin çevresiyle ilişkisi kayda geçer. Böylece imzadan sonra karşınıza çıkabilecek farkları önceden görürsünüz.
- Gösterilen yer ile belgedeki yer: Satıcının ya da aracının gösterdiği sınırların, tapudaki ada ve parsel bilgisiyle aynı yere düşüp düşmediği. Köy arazilerinde sınır taşı, çit ya da ağaç sırası çoğu kez tek işarettir; bunlar fotoğraflanır.
- İlanla örtüşme: İlandaki fotoğrafların bu yerden çekilip çekilmediği, ilanda yazan yolun, suyun, manzaranın sahada karşılığı.
- Bugünkü kullanım: Üzerinde ekili bir alan, bir yapı, bir çit ya da başka bir kullanım izi bulunup bulunmadığı. Kullanan biri varsa bu, satıştan sonra karşınıza çıkabilecek bir konudur.
- Ulaşım: Yere araçla ulaşılan bir yol olup olmadığı; yol varsa toprak mı, asfalt mı, kış aylarında geçilebilecek gibi mi.
- Evin dış hâli: Satılan bir evse çatının, dış duvarların ve bahçe duvarının açıkça görülen durumu, ilandaki “bakımlı” ya da “yeni yapılmış” sözünün dışarıdan bakınca karşılığı. Evin içine girilmez; içini satıcının göstereceği gezide kendiniz görürsünüz.
- Orman ve çevre: İlin yaklaşık yarısı ormanlıktır. Satılık yerin orman alanına bitişik olup olmadığı sahada görülür; bu ilişkiyi orman idaresinden de teyit edin.
İmza gününe elinizde ne ile gidersiniz?
Rapor, sahada görülenleri fotoğraflarıyla, kurumlara sorulması gerekenleri de hangi kuruma sorulacağıyla bir arada verir. İmza ya da tapu günü yaklaşırken elinizde hem yerin bugünkü hâli hem de cevaplanmamış soruların listesi olur. Pazarlığa ya da vazgeçmeye bu ikisine bakarak karar verirsiniz.
Başka bir şehirde yaşıyor ve yeri yalnız fotoğraflardan tanıyorsanız, bu çalışmanın değeri daha da artar. Yeri ilk kez imzadan sonra görmek, alıcının yaşayabileceği en pahalı sürprizdir; sahadan gelen bir kayıt, yola çıkmadan önce yerin gerçekten görmeye değip değmediğini söyler.
Bize ilanın bağlantısını, satıcının yaptığı yer tarifini ve varsa tapudaki ada ve parsel numarasını göndermeniz planı kurmaya yeter.
Tapu temizse yine de sahaya bakmak gerekir mi?
Temiz bir tapu kayıtta sorun olmadığını gösterir, sahadaki durumu değil. Gösterilen yerin tapudaki parsel olup olmadığı, üzerinde başkasının kullanımı bulunup bulunmadığı ve yola bağlantısı tapuda görünmez; bunlar ancak sahada görülür.
Heyelan riskini kim değerlendirir?
Bu değerlendirme belediyenin imar biriminden ve bir zemin uzmanından gelir. Biz sahada görülen eğimi, duvar ve yol çatlaklarını, toprak kaymasını düşündüren izleri fotoğraflayıp yazarız; bu kayıt, kuruma ve uzmana doğru soruyla gitmenizi sağlar.
İlan fotoğrafı başka bir arsadan alınmışsa bu sahada belli olur mu?
Fotoğrafların başka bir yere ait olduğu çoğu durumda sahada anlaşılır. Fotoğraftaki manzara, eğim, komşu yapılar ve ağaçlar sahadaki yerle karşılaştırılır; uymayan bir ayrıntı varsa rapora fotoğraflarıyla birlikte yazılır.
Satıcı bu incelemeden haberdar olur mu?
Satıcı bizim tarafımızdan haberdar edilmez. İnceleme satıcıyla ya da aracıyla temas kurmadan, yerin kendisi üzerinden yapılır.