Çaycuma, Devrek ve Gökçebey’de bir dedektiflik sorusu çoğu kez ilçe merkezinin dışına, bir köye ya da köye bağlı bir mahalleye çıkar. Bu köyler köy statüsünü koruyor, çoğunun kendi mahalleleri var ve arazinin büyük bölümü dağlık, ormanla kaplıdır. İç ilçelerde bir işi planlarken ilk sorumuz şudur: hangi köy, o köyün hangi mahallesi?
| İlçe | Belediyeler | Köy düzeni |
|---|---|---|
| Çaycuma | Çaycuma, Filyos, Saltukova, Perşembe, Karapınar, Nebioğlu | Seksenden fazla köy; kıyı tarafında Filyos |
| Devrek | Devrek, Çaydeğirmeni | Seksenden fazla köy; ilin yüzölçümü en geniş ilçesi |
| Gökçebey | Gökçebey, Bakacakkadı | 19 köy ve bu köylere bağlı 84 mahalle |
Köyün adı bilinir, mahallesi bilinmez
Tablonun son satırı bu kümenin özeti gibidir: Gökçebey’de her köyün altına ortalama dört ile beş mahalle düşer. Posta düzeninde bu mahalleler ayrı adres birimidir. “Falanca köyde oturuyor” bilgisi, haritada birbirinden tepe ve orman yoluyla ayrılmış birkaç yerleşim anlamına gelebilir. Kent içinde bir sokak adı neyse, burada köyün mahallesi odur.
Devrek bu düzenin en geniş örneğidir. İlin yüzölçümü en büyük ilçesinde tek belde Çaydeğirmeni’dir; mahalleler ilçe merkeziyle bu beldede toplanır, geri kalan yerleşimin tamamı köydür. Köyler geniş bir alana dağıldığı için Devrek’te iki köy arasındaki yol, kentte iki mahalle arasındaki yolla kıyaslanmaz.
Bunun size dönük karşılığı açık. Alacak ya da tebligat için bir adres arıyorsanız, köyün adıyla yetinen bir başvuru sahada daha geniş bir alanın gezilmesi demektir; mahalle adı ya da kişinin bilinen bir akrabasının evi, işi daraltır. Nişan öncesi bir merakla adayın ailesinin oturduğu köyü öğrendiyseniz, sorunuzun sahada karşılığı o köyün bütünü olmaz, ailenin bulunduğu mahalle olur. Bildiklerinizi eksik de olsa yazın; hangisinin işe yarayacağına birlikte karar veririz.
Köyde arsa, tarla ya da ev bakarken
İç ilçelerde satın alma sorusu genellikle köy arazisiyle ilgilidir ve burada belirleyici olan ormandır. Bu ilçelerde orman çoğu köyün hemen kıyısına kadar gelir; orman sayılan yerde ayrı kurallar geçer ve belediye planları bu alanları ayrıca işaretler. Satın almayı düşündüğünüz parselin orman sınırıyla ilişkisini tapu kaydından ve orman idaresinden sormanız gerekir.
Sahada bizim gösterebildiklerimiz başkadır: parselin bugün ağaçlık mı, ekili mi, boş mu olduğu; ilanda ya da satıcının anlatımında söylenen yolun gerçekten parsele ulaşıp ulaşmadığı; gösterilen sınırın komşu tarlalarla nasıl ayrıldığı. Köydeki bir evde de soru benzerdir: evin oturduğu yer ile bahçe diye kullanılan alanın aynı parsel olup olmadığını sahada fotoğraflarız, kayıtla karşılaştırmasını tapudan siz yaparsınız. Köyde ve bağlı mahallede yer adının levhası görülebiliyorsa onun fotoğrafı da rapora girer; böylece raporu okuyan biri yerin hangi köyde, hangi mahallede olduğunu tartışmasız görür. Köy arazisi dışında kalan kontroller için Almadan önce yer kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.
Haber alınamayan bir yakın kırsaldaysa
Uzun süredir haber alamadığınız bir yakınınız bu ilçelerden birindeki bir köyle bağlıysa, işin sırası ve sınırları bu ilçelerde de aynıdır; ikisi de Uzun süredir haber yok konusunda ayrıntılı. Kırsalda fark yaratan şey, bilinen son yerin ne kadar ayrıntılı olduğudur. “Devrek’teki köyüne gitmiş olabilir” ile “Çaydeğirmeni tarafındaki baba evine gitmiş olabilir” arasında, sahada geçen günlerin sayısı kadar fark vardır. Planın omurgası şu bilgilerden kurulur:
- Ailenin bildiği eski adresler, köy ve mahalle adıyla birlikte,
- köydeki yakınların hangi mahallede oturduğu,
- kişinin en son kimle, nerede görüştüğü ve bunun tarihi,
- yakın tarihli bir fotoğrafı.
Eksik olanı önce ailenin ve yakınların hatırladıklarıyla tamamlamak, sahada geçecek günleri azaltır.
Çaycuma’nın kıyı tarafı, demir yolu ve havalimanı
Çaycuma bütünüyle bir iç ilçe sayılmaz. Filyos tarafıyla denize açılır; bu kıyı şeridinde arsa ya da ev alacaklar için ilin öteki kıyı ilçelerindeki sahil şeridi kuralları aynen geçerlidir. Zonguldak Havalimanı da Çaycuma’nın Saltukova beldesindedir. Filyos ve Saltukova birer belde olduğu için oralardaki bir adres resmî kayıtta Çaycuma ilçesine yazılır.
İlçede yaklaşık 30 km demir yolu bulunur. Zonguldak’tan Gökçebey’e uzanan hat ile Karabük’e giden hat Filyos, Saltukova, Çaycuma ve Bakacakkadı üzerinden geçer. Hat boyundaki beldeler birbirine bağlıdır: bir adres ya da yakın arayışı bazen tek köyde kalmaz, hat üzerindeki bir beldeye de uzanır; bunu planı konuşurken birlikte görürüz, gün sayısını da buna göre belirleriz.
Belediye, köy ve mahalle sayıları valiliğin ilçe sayfalarından, 2020 tarihli verilerdir; o tarihten bu yana küçük değişiklikler olmuş olabilir.